شهرستان جلفا

توضيح : مقاله اي توسط آقاي مهندس علي فتحعليزاده نوشته شده است .ضمن تشكر از ايشان اگر كسان ديگري هم مطالبي بخصوص در باره شهرستان جلفا داشته باشند درصورت ارسال، اين وبلاگ درج خواهم كرد .اميد است آقاي مهندس فتحليزاده نيز در مورد كول تپه مطالب خودشان را ارسال بفرمايند....

نويسنده : مهندس علي فتحعلي زاده

ريشه هاي اُوزان وآشئق هاي ترك

 درسالهاي 9-1357, سالهاي آغاز علاقه من به

نوشته هاي باستانشناسي بود كه، در صفحه 161كتابي

به نام الواح بابل ترجمه علي اصغر حكمت شكل

شماره 1 زير كه منقوش برگِل ومتعلق به دوران

هزاره دوم قبل از ميلاد ودر منطقه بين النهرين,

سرزمين سومريان پيدا شده و در آن سازنوازي نشان

داده شده است كه بدست  گرفتن ساز توسط او, عيناً

مثل نوازندگان تار وآشئق Aşıq هاي ترك آذربايجان

كه خاطرت آنها را از ايام كودكي به همراه دارم , بود

و فكرچگونگي انتقال آن توجه مرا جلب كرد  .

تا اينكه , مطالب كتابي به نام خورشيد هيت هيتHitit Güneşi  , نوشته  پرفسور سداد آلپ Sedat Alp يكي از هيت هيت شناسان صاحب نام جهان،را خواندم . دراين كتاب استاد دانشمند , به مطالب جالب درمورد  شكلي از هيت هيت ها  كه در نقوش تخت جمشيد وتخت رستم بر بالاي سرشاهان منقور است و آنرا در نوشته جات ايراني , شكل اهورمزدا تفسير وانگاشته ومعطوف به زرتشت پيغمبركرده ومي كنند (درمقاله ديگري به آن خواهم پرداخت) تحقيقات جالبي ارائه نموده وبه ريشه اوزان  ( Ozan) هاي  تركان پرداخته است كه خواندن آن, مقاله زيررا حاصل نمود كه تقديم ميگردد .

سومرشناس بزرگ و نويسنده كتب متعدد خانم معزَز ايلميه چئغ Muazzez İlmiye Çığ   (افتخار آشنائي با ايشان را دارم) بيش از 55 سال از عمر82ساله خود را در امر تدوين و خواندن نزديك به دوهزار وپانصد عدد الواح گِلي حاوي افسانه ها , داستانها, مناجات , مرثيه ها , اشعار عاشقانه , ضرب المثل ها و حكايت هاي دوران سومر، موجود در موزه آركئولوژي (باستان شناسي)استانبول گذرانيده وهمكار پرفسور ساموئل نوح كرامر Samuel Noah Kramer سومر شناس معروف امريكائي (وفات 1993) كه يكي از كتاب هاي وي بنام الواح سومر در ايران به فارسي ترجمه شده،مي نويسد:

نوشته هاي غني سومري با خط ميخي بر الواح گِلي در وصف اينانناİnanna  ، منبع عظيم شاعران واوزان (Ozan) هاي سومر گشته تا به امروز براي ما مانده است.

سروده هاي شاعران و اوزان هاي سومر كه منبع بي پايان الهام آنها ايناننا بوده, بروي گِل نوشته ها مانده از قرن 2000ق.م , بدست ما رسيده است .

برمبناي اين گِل نوشته ها, ايناننا İnanna, الهه عشق, زينت اجتماع وشادي وشادابي سومر ميباشد. اين الهه در نزد آكادها ايشتارİştar , يهود ها آستارته Astarte, يونانيان آفرديت و روم ها با نام ونوس درميان افسانه هاي اجتماعات مختلف صدها سال زندگي كرده است . او سمبل : زيبائي , جنسيت , جذابيت , شفقت , حرص , رهبريت , موزي گري و از همه مهمتر بركت وتوليد مثل شده است.

31

 فروردين روز آزمايشگاه

به شما سفيد پوشان عرصه خدمت

مبارك باد

روز چهارشنبه 22/01/86 استاديوم ورزشي شهر جلفا شاهد برگزاري مراسم با

 شكوهي بود كه كه بنام جشن سلامت از طرف شبكه بهداشت و درمان جلفا تدارك

 ديده شده بود مي گويند جشن با شكوهي بود بخصوص كه هنرمند مشهورومحبوب

آذربايجاني (هاشم آقا ي سريال باجناقها ) در اين مراسم هنرنمائي ميكرد پارچه

 نوشته اي بديوار زده بودند كه روي آن براي بازنشستگان خير مقدم نوشته بودند .

من بازنشسته آنجا نبودم سئوال كردم اصلا بازنشسته اي به آن مراسم دعوت نشده

 بود لابد كه روح بازنشسته هاي در گذشته در آن مراسم حاضر بودند چون آنطور

كه شنيدم از زنده ها كسي آنجا نبود و تقدير نامه ها هم هنوز روي ميز اداره مانده

است

لابد مصلحت نبوده  (راستش من  كه  قبلا شنيده بودم  باور نميكردم ، پير منيمدي

كرامتين تانويورام ).

براي همه امت اسلام   و براي همه انسانهاي روي اين كره خاكي سلامتي ،صلح

و سعادت آرزو مينمايم .

با اجازه آقاي مسعود مدير وب (رقص هاي قديمي آذربايجان) چون شباهتهاي زيادي ميان بعضي از رقصهاي قديمي نوشته شده در وبلاگ با رقصهاي قديمي شهرستان ما وجود دارد شايد بعلت همجواري با نخجوان (كه روزگاري جزئي از خاك كشور عزيز ما بوده) وارتباطات مردم منطقه با همديگر باعث شده است تمام آداب و رسوم هر دو سوي رود ارس در بيشتر مواردمشابه هم باشد. و امروزه تمام يا قسمتي از اين اداب رسوم درحال فراموش شدن است

مقدمه

به دنیای رقص خوش آمدید. شما در حال تجربه قدیمیترین فرم رقص، یعنی رقص فولکلوریک هستید. این نوع رقص اساس و پایه بسیاری از انواع دیگر رقصها است.  واژه" رقص فولکلوریک" معمولا به "رقص توده عوام" اتلاق میشود. اثبات اینکه کجا و چگونه بوجود آمده امکان ناپذیر است. باستان شناسان و مورخین میگویند که رقص بخشی مهم از فرهنگ انسانهای اولیه بود بطوریکه آنان از طریق رقص و با استفاده از حرکات و ریتم احساسات خود را به دیگران بیان مینمودند. انسانها رقصیده اند و هنوز هم برای جشنها،  تداوم زندگی، کارهای اجتماعی، ارتباط معنوی و اظهار وجود و هویت اجتماعی میرقصند. برا ديدن متن انگليسي به كليك كنيدسایت آموزشی تفریحی انگلیسی

سخنان حكيمانه

در شهرستان جلفا علاوه بر ضرب المثل هاي زيادي كه در بين مردم روزانه بكار ميرود سخنان حكيمانه اي نيز سينه به سينه نقل ميشود كه گاه  در جاي خودش معني و مفهوم عميقي دارند و باعث ميشوند كه گوينده منظور خودش را به طرف مقابل بفهماند .(قيزيم سنه دئيرم ، گلينيم سنه آنديريرام...يعني دختر بتو ميگويم عروسم بتو ميفهمانم.)يكي از اين سخنان حكيمانه را در اين پست مي آورم و از خواننده مطالب در خواست ميكنم اگر به مطالبي از اين نوع بر خورد كردند در قسمت نظرات اطلاع دهند تا جمع آوري شود :

دو نفر با هم صحبت ميكنند و از چيزهائي كه تحمل آن براي انسان دشوار است سخن ميگويند :

اولي- نه يامان اولار ديش آغريسي ، نه يامان اولار قونشونون پيسي ، نه يامان اولار آروادون نا اهلي

(چقدر سخت است دندان درد ، وچقدر غير قابل تحمل است همسايه بد ، و چه اندازه دشوار است تحمل زن نا اهل..)

دومي –  ديشين آغرير چك قورتول، قونشون پيسدي چووش قورتول ،آروادون نا اهليدي بوشا قورتول....    (دندانت درد ميكند بكش راحت شو، همسايه ات بد است از آن محل كوچ كن راحت شو ، زنت ناهل است طلاقش بده راحت شو)

ولي ، نه يامان اولار باش آغريسي ، نه يامان اولار اولادون نا اهلي ، نه يامان اولار گووز آغريسي..

نا گفته نماند كه يك مقدار از ضرب المثل ها هم هستند كه با كلمات بي ادبانه اي بيان شده اند كه اين ضرب المثل ها اكثرا در زمان عصبانيت بيان ميشوند واز آوردن آنها در وبلاگ عذر ميخواهم....

اين چند مثل نيز چاشني اين پست:

گلين اويناماخ باشارمور ، دئير اتاق ايريدي (عروس رقصيدن بلد نيست ميگويد اتاق كچ است.)

اين هم هديه من به دروغگو هاي انگليسي:(البته در مثل مناقشه نيست )

از آن سر دنيا بلند شده آمده اند و جان و مال ناموس مسلمانان را مورد تجاوز قرار داده اند تازه چانه هم ميزنند اينها مردم دنيارا چي حساب كرده اند .. 

ايته دديلر نييه هورويورسن، دئدي قورخودورام ،دئديلرنييه قويروغووي بولويورسان،دئدي قورخورام ، ( به سگ گفتند چرا عو عو ميكني ، گفت

 مي ترسانم ، گفتند پس دم ات را چرا تكان مي دهي گفت :آخه مي ترسم .)

با تشكر از آقاي حسين پيرنياكان(عكس)

تولد پیامبر بزرگ عالم بشریت را تبریک میگویم

سيزده بدر

اميد كه در اين روز خوب هيچ  سبزه اي لگد كوب نشود  و هيچ  دلی وهیچ شاخه درختي نشكند و همه خوش و خرم ، روز را سپري كرده و صحيح و سالم به خانه باز گردند.

بايرام يئلي چارداخلاري ييخاندا،

نوروز گلي ،قارچيچگي چيخاندا،

آغ  بولوتلار كوينكلرين سيخاندا ،

                     بيزدن ده بير يا د ايليه ن ساغ اولسون ،

                     ددلريميز قوي ديكلسين داغ اولسون !

                                                                    ( شهریار)

ضرب المثل هاي زير راهم بدون توضيح مينويسم هر كسي ده تا از آنها راترجمه بكند و در قسمت نظر ها همراه آدرسش بنويسد يك كتاب خوب به آدرسش ارسال خواهم كرد:

1-               قالان ايشه قار ياغار .

2-               دويمه قاپومي دويمه سينلر قاپووي.

3-               سري وي دوستان دمه   دوستوووندا دوستي وار

4-               لپه ني دمهدويوني ده     دونني دمه بويوني ده

5-               ياغي توكوب ياغ اوسته ،شورباني ياوان قويان الله...

6-              چورگي ات دريايه  باليخدا بولمه سه خاليق بولر

7-              دلي دن دوري خبر..

8-              ايشله ميين ديشله مه ز...

9-              اوجوز اتين شورباسي اولماز.

10-                       قوهوم آدامين اتينده يسه سوموگون چوله آتماز

11-                       قورخ او كسده ن كي قورخماز آبرونان

12-                       سويون ليل آخانونان  آدامون يره باخانونان

13-                       سامان آلتوننان سو يريدن

14-                       تومان سوز لوخدان اوده قاليب

15-                       قارا گونون عمري آز اولار

16-                       اوز ده ئيكي دابان داشيدي

17-                       اولي اشكك آختارور نالون چكسين

18-                       آدين قويدون دگيرمانچي   چاغير گلسين دن كوروغلي

19-                       سو ايچينده سوسوز ..

20-                       حمام سويويونان دوست تاپير

21-                       الينن گه دني آتاسونا احسان ورير

22-                       الينين دوزي يوخدي

23-                       آشينا سويوخ سو قاطماخ

24-                       مرند اولوسو كيمين اوزاندي

25-                       آدين قويدون رشيد ، بيرين ددين بيرين اشيد .

26-                       بلدرچينا بيگليخ يتيشن ده اول  آناسونون امجه گين كسر

27-                       ايلان هر يره ده ايري گدسه اوز اوواسونا  دوز گدر.

28-                       اولدوز گورمه ميش جان ورمز

29-                       ايت هوروير ، كاروان گچر.....

30-                       آنلويان بير گولر ، آننامويان ايكي...

31-                       الي بوش ، اوزي قره..

32-                       بير تيكه ني بولموين ، مين تيكه نيده بولمز

                    اين ها را داشته باشيد .. خدمت ميرسم..

ضرب المثل ها

اين چند تا مثل محلي را كه در شهرستان جلفا خيلي مورد استفاده قرار ميگيرد و خيلي معني دار هستند بعنوان هديه تعطيلات نوروزي تقديم ميكنم . هميشه خوش و خرم باشيد . بقول مشهور : (قديم كيشي لر سوزوزون عرقين چكيبلر )

1-    دلي يه هميشه بايرامدي  ( براي ديوانه هميشه عيد هست.)

2-    پيس تويوخ برك يوموتلار (مرغ زشت تخم هايش سفت است.)

3-    كچينين قطوري سر چشمه دن سو ايچر.(بز گر از سر چشمه آب مي خورد .)

4-    آدي منيم دادي سنين .( به اسم من ولي لذتش مال ديگران.)

5-    يا آدان لايق يا آدينا لايق ( در موقع كادو دادن يا لايق خودت باشد يا لايق طرف )

6-    يلانا بورون ، الينن سورون .(خواهي نشوي رسوا همرنگ جماعت شو )

7-    مصاحبين باب ايله ، گورن دسين هابيله .( تو اول بگو با كيان دوستي –من آنگه بگويم كه تو كيستي.)

8-    الله داغينا باخار قار ورر .(خاوند به هر كسي به اندازه لياقتش ميدهد، خلايق هرچه لايق .)

9-    سارالا سارالا قالماخدان ، قيزارا قيزارا اولماخ ياخشيدي. (مرگ سرخ به از زندگي ننگين است .)

10-                       هرنه سالار سان آشووا ، اودا چيخار قاشوقووا (تقريبا ، هرچه كني بخود كني – گر همه نيك و بد   يا كني .)

11-                       بالالي قارقا بال يمز . ( همه چيز براي بچه ها )

12-                       قيزي اولان قيرميزي دون گيمز (همه چيز براي دختر ها )

13-                       قيز قالدوقجا قيزيلا دونر ( دختر هرچه در خانه پدر باند ارزشش زياد ميشود!!)

14-                       قره قارقانوندا بالاسي اوزينه خوشدي.(بچه كلاغ سياه هم براي مادرش خوشكل است .)

15-                       صبريله ن حلوا پيشر اي قورا سنن .(گر صبر كني ز غوره حلوا سازد.)

16-                        سوز سوزي گتيرر آرشين بزي (حرف ، حرف مي آورد و....)

17-                       اوزگه آتينا مينن تز دوشر . ( كسي كه سوار اسب ديگري شده زود پياده ميشود .)

18-                       الچيسي گوني  اولانون باشونا كولوم اولار .( خواستگار اگر همسر مرد باشد آن عروس خاك تو سرش ميشود .)

19-                       باشوا كول ده اله سن اوجا يردن  اله(همت بلند دار كه مردان روزگار – باهمت بلند بجائي رسيده اند.)

20-                       دولنن آياغا داش دگر .(جوينده يابنده است .)

            ادامه دارد.....

فعلا  ، باز هم خدمت ميرسم ، انشاالله ..

اصطلاحات‌ گياهان‌ داروئي‌

آق‌ ختمي‌ : ختمي‌ سفيد. گل‌ آنرا همراه‌ با گل‌ بنفشه‌ براي‌ التيام‌ ورم‌ و لثه‌ دندان‌ مصرف‌ مي‌كنند و بسيارسفيد است‌

بنوشه‌ : بنفشه‌ : براي‌ درمان‌ سرماخوردگي‌ از آن‌ استفاده‌ مي‌كنند.

يارپوز : پونه‌ : از تيره‌ نعناع‌ است‌ و عرق‌ جوشانيده‌ آن‌ را براي‌ درد و درمان‌ سرفه‌ و درد سينه‌ مفيداست‌ و خلط آور مي‌باشد.......

دل و جانتان بی غم و سوز باد

شب و روز تان گیتی افروز باد

در این روز های بهاری و شاد

همه روز تان عید نوروز باد