شهرستان جلفا hg1332
پل ضياءالملك
پل ضياالملك در مجاور كاروانسراي شاه عباسي تقريبا به فاصله 200 متري پل بر رودخانه مرزيارس ساخته شده كه امروزه قسمت هایی از آن باقی مانده است . اين پل در قسمت جنوب شرقي پاسگاه انتظامي درجنوب دهكده قديمي جلفا كه اينك در خاك شوروي سابق قراردارد، بر رويرود خانه ارس ساخته شدهاست . اينپل نيز از يادگارهاي شاه عباس صفوي در زمره بناهاي عام المنفعه بوده كه شاه عباس صفويتعداد زيادي از آنها را در هر گوشه ای از ايران به يادگار نهاده است.
قسمتي از اين پل در خاك ایالت خود مختار نخجوان کشور تازه تاسیس جمهوری آذربایجان قرار دارد و قسمتي در خاك ايران قراردارد . ارتفاع پايهجنوبي آن از سنگهاي تراش دار بناشده از سطح رودخانه در حدود ده متر است. قسمتي از زاويه جنوبي پل كه در خاك ايران قراردارد نشان ميدهد پل عريض بوده و عرض آنتقریباً هشت متر بالغ بوده است . ميتوانحدس زد كه پل در شكل اصلي خود پنج چشمه و دهانه داشته امروزه که كاملا از بين رفته است.
پل ضياءالملك از ديدگاه مورخين و جهانگردان
مستوفي قزويني مورخ و جغرافيدان اسلامي معتقد است:
پل ضياالملك در حدود گرگر بر روي رود ارس احداث شده است .
در كتاب نزههالقلوب مستوفي بيان مينمايد :
گرگر قصبهاي است حاصلش غله ، پنبه ، و انگور و ميوه ميباشد ، و در حدود آن ضياءالملك نخجواني پلي بر روي ارس ساخته واز جمله كبار ابنيه است.
محمد تقيخان متخلص به حكيم از رجال عهد ناصري در كتاب گنج دانش به توصيف اين پلميپردازد.
و مكرر در سنوات بر روي آن رود (ارس) به معبر جلفا پل ساختهاند و معدوم گرديده در زماني كهعساكر سلطان صاحبقران امير تيمور گوركاني از پل جلفا عبور نمودهاند پل معتبري كه با بينش ضياءالملك نامي بوده بسيار معتبر و برقرار و عابرين را نيكو رهگذري بوده و در سنه هفتصدوهشتاد و هشت لشكريانش از آن معبر گذشت.
در ظفرنامه تيموري نگاشته شرفالدين در شرح آن جا چنين نگاشته شده:
پل ضياءالملك در جولاهه ( جلفا) قنظرهاي است كه در زير طاق آبگون گردون و آسمان بوقلمون طاق وبيهمتا افتاده و كسي نظير آن در جهان نديده و نشان نداده ، چه در ولايت نخجوان به قرب قريه جولاهه كه در آنجاها از دامنه كوهي ميگذرد، پلي از سنگ تراشيده در غايت استواري و استحكام و نهايتهمواري و نظام ، به نوعي ساخته و پرداخته كه مهندس عقل و ادراك از مشاهده آن حيران ميماند.
و از جمله دو طاق آن چنان عالي و وسيع افتاده كه عرض يكي شصت ذرع بل زياد ميباشد و ديگري كه قدري تنگتر است در وقت بيآبي به تحقيق رسيده پنجاه و پنج گز شرعي بود و هنگام طغيان آب ، سيل از طاق بزرگتر كه وصل به كوه است، ميگذرد و فراز آن چنان به كوه پيوسته كه زير آن خالي مانده كاروانسرايي ساختهاند و هر طرف پل دروازه از سنگ برآوردهاند و به غايت مرغوب و نهايت خوببرافروختهاند.
منابع :
نزهت القلوب ، جغرافیای تاریخی شهرهای ایران ، سیاحت نامه شاردن ، تاریخ نهضت های فکری ایرانیان ، تاریخ امپراطوری عثمانی ، فرهنگ جغرافیای آذربایجان شرقی ( بهروز خاماچی ) ، ارس در گذر گاه تاریخ
ادامه این مطلب اینجا
